Waarom het zo moeilijk is iemand voor een burn-out te waarschuwen: Inzicht en tips!

Je hebt het misschien al eens meegemaakt en anders is de kans groot dat het een keer gaat gebeuren (want burn-out is beroepsziekte nummer 1, bijna 16% van de werknemers ervaart burn-out klachten). Een van je vrienden is altijd moe, druk en zegt steeds vaker dingen af. Of je herkent hem (of haar!) steeds minder als zichzelf: was werk echt altijd al het belangrijkste, en sinds wanneer houdt hij niet meer van sporten of is hij zo prikkelbaar? Hierdoor maak je je zorgen.

Waarom is het zo moeilijk iemand voor een dreigende burn-out te waarschuwen

Wat als hij echt de grens over gaat en burn-out raakt? Dat gun je niemand! Maar waarom is het zo lastig om iets te doen hieraan? Je weet niet wat je moet zeggen, of je woorden lijken wel van diegene af te glijden als van een teflon-pan. In deze blog leg ik uit waarom het zo moeilijk is om iemand voor een dreigende burn-out te waarschuwen, en krijg je do’s en don’ts over wat je (vooral niet) kunt zeggen.

Iedere persoon en burn-out is anders. Zit je niet lekker in je vel en maak je je zorgen? Doe je verhaal, bij familie of vrienden, je huisarts of een andere hulpverlener.
Ik schrijf in deze blog hij, maar er had natuurlijk net zo goed zij kunnen staan. Mannen en vrouwen krijgen ongeveer net zo vaak een burn-out.

Ingeslepen patronen

Degene die rondloopt met vermoeidheids- of stressklachten werkt en denkt al jaren op een bepaalde manier. Misschien heeft hij er niet bewust voor gekozen, maar in de praktijk valt er nu niet makkelijk meer voor een andere weg te kiezen. Zo kent diegene zichzelf als iemand die altijd ja zegt, een echte aanpakker, of als zo iemand die nou eenmaal graag als eerste begint en als laatste naar huis gaat. Deze patronen zijn er al lang ingeslopen, gedrag en denken zijn niet zomaar te veranderen. Dus goedbedoeld advies over wat anders zou moeten, komt niet echt aan.

Stressklachten? Nee hoor!

Een burn-out krijg je niet van een paar weken te hard werken. Het gaat om maanden of vaker nog jarenlange uitputting en over je grenzen gaan. Daar horen dus ook al langer klachten bij. Iemand slaapt misschien slechter, is prikkelbaarder of heeft last van zijn buik. Ook angsten of sombere gevoelens kunnen al langer spelen. Dikke kans alleen dat diegene die klachten niet aan stress koppelt (dan zou er tenslotte iets aan de hand zijn). Of deze klachten koppelt aan zijn persoon ‘ik ben nou eenmaal geen goede slaper’ en vergeet dat het ooit anders was. De klachten worden vaak losgekoppeld van de stress. En dus is er geen stress-probleem!

Stoppen bestaat niet

Mensen die een burn-out krijgen hebben vaak een aantal persoonlijke eigenschappen gemeen. Ze zijn perfectionistisch, waarbij hun eigenwaarde afhangt van het wel of niet slagen van een klus (lees mijn verhaal over perfectionisme). Ze hebben de lat heel hoog liggen, en het zijn harde werkers en doorzetters. Ofwel: stoppen (wat waarschijnlijk meer voelt als opgeven) staat niet in hun woordenboek.

Dat laatste kan ik ook uit eigen ervaring zeggen. Ook toen ik me realiseerde dat het al een tijd écht niet goed met me ging, wist ik gewoon niet hoe ik moest stoppen met werken. Zelfs het advies van de huisarts sloeg ik in de wind. Ik moest tenslotte door, en had geen idee hoe ik kon stoppen met doorgaan. Uiteindelijk gaf het besluit van de personeelsfunctionaris de doorslag. Die verbood me simpelweg om nog te mailen en beslissingen te nemen. En dan heb je dus geen werk meer he?

Je werk doen of zijn?

Als je al lang heel veel aan de kant zet voor je werk, wordt de scheidslijn tussen je werk doen en je werk zijn steeds kleiner. Een dreigende ziekte waardoor je niet kunt werken is daarmee een dreigende deuk in wie je bent. Je bestaansrecht zonder werk? Daar wil je niet over nadenken. Dus voor de dingen die hier naartoe wijzen doet zo iemand mooi zijn ogen dicht.

Te moe om te veranderen

Iemand met een dreigende burn-out is al maanden (vaker jaren) bezig zijn reserves uit te putten. Er is nog energie voor het hoognodige, maar de regie waarin je zelf beslissingen neemt is al tijden minimaal. Daarmee wordt het dus steeds lastiger om zelf in te grijpen en dingen te veranderen, want dat kost ook weer energie en tijd, en dat kan er gewoonweg niet zomaar bij.

Kortom

Degene met een dreigende burn-out weet misschien wel dat het niet goed gaat, maar doet er alles aan om die gedachte weer weg te duwen. Daarmee komt veel van wat jij zegt ook niet echt aan en dat maakt het zo moeilijk om iemand te waarschuwen voor een dreigende burn-out. Hij hoort het wel, maar het dringt niet door. Of het dringt door, maar er is simpelweg geen energie om er iets mee te doen, waarmee het eerder iets toevoegt op de lijst van dingen die niet meer lukken.
Hoe lastig het dus ook kan zijn, ik heb als coach (en ervaringsdeskundige) wel een paar tips voor je:

Do’s

• Benoem feiten en gedrag. Zeg “je zegt steeds vaker dat je te moe bent voor ….” of “je hebt de laatste tijd vaak buikpijn”. Zo help je de ander reflecteren en dingen op een rijtje zetten.
• Zeg dat je je zorgen maakt (over zijn gezondheid). Je zorgen maken is iets dat met emoties te maken heeft, waardoor je wellicht even het verstandelijke omzeilt en zo dichter bij de kern van de ander komt.
• Bied je luisterend oor aan. Neem hiervoor in de komende periode zelf het initiatief. De ander heeft hier wellicht de energie niet voor, ook al is de behoefte er wel.

Don’ts

• Laat het woord burn-out achterwege. Dat is zo groot, zo ziek, dat wil iemand zéker niet horen. En een diagnose kun je beter aan de huisarts of bedrijfsarts over laten.
• Oplossingen aandragen heeft nu weinig zin. Er is zo veel aan de hand, en als het zo makkelijk was om het anders te doen, dan had diegene dat al wel gedaan.
• Oordelen…

Ik hoor graag wat jouw ervaringen zijn hiermee. Ook als je nog vragen hebt hoor ik dat graag. Laat dus gerust een reactie achter: hieronder, of via een mail of PB.

Wil je meer lezen?

Op Facebook kun je Sagitta Peters Loopbaan en burn-out coaching volgen om op de hoogte te blijven van blogs met inzichten, tips en ervaringsverhalen.

Heb je last van stressklachten of een burn-out, of heb je een specifieke vraag over jouw persoonlijke ontwikkeling of loopbaan? Ben je benieuwd hoe ik je hierbij kan helpen? Neem dan contact op om een kennismakingsgesprek te plannen. Zo’n gesprek is vrijblijvend en kosteloos en geeft je een idee hoe we met jouw vraag of doel aan de slag kunnen gaan. Je kunt daarna beslissen of je hiermee verder wilt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *