Over groeipijn en geluk: levenslessen na mijn burn-out

Over groeipijn en geluk: levenslessen na mijn burn-out. sagitta peters coach loopbaancoaching burnout coaching, coaching voor hoger opgeleiden, academici, universiteit, promovendi, technici, ingenieurs, engineers, academic staff, phd students, postdocs, university, eindhoven, utrecht, amsterdam, nijmegen, rotterdam, tilburg, career coaching, professor, associate professor, assistant professor, UD UHD HGL

Mijn burn-out ligt gelukkig al weer een tijdje achter me. De periode van ziekzijn en herstel was hard werken (lees hier: burn-out een cadeautje?) maar ik heb er ongelooflijk veel van geleerd. Ik merkte dat persoonlijke groei goed is, maar ook zorgt voor groeipijn. Want als oude inzichten niet meer bij je passen, moet je in je dagelijks leven de dingen anders gaan dóen. Je denkt na over hoe je het wel zou willen, je verandert stap voor stap je ingesleten gedrag en niet te vergeten: je interactie met je omgeving verandert soms ook. Een hele klus. Ergens hoopte ik dus dat ik voorlopig wel uitgeleerd zou zijn, en gewoon een tijdje op de cruise control kon gaan. Niets bleek minder waar… Levenslessen bleven op mijn pad komen!

Hoezo dan?

Het lukt me gewoon niet meer om sluimerende onvrede over kleine of grotere dingen langdurig weg te stoppen en te negeren. Ik weet namelijk wat het me oplevert als ik wel iets aan doe en wat het me kost als ik er niks aan doe. Intrinsieke motivatie op zijn best. En daar kun je nauwelijks voor wegkijken. Daarnaast heb ik veel meer vertrouwen gekregen in het feit dat ik mijn denkpatronen en gedrag kán veranderen. Dat betekent niet dat het altijd meteen lukt, maar wel dat ik er veel sneller mee aan de slag durf te gaan.

Perfectionisme als boycot

Zelfontplooiing staat, nog boven het krijgen van waardering, aan de top van de behoeftepiramide van Maslov. Maslov gaat er vanuit dat je pas aan vervulling van een behoefte toekomt als de onderliggende behoefte is vervuld. Mijn perfectionisme ging niet alleen om goed werk afleveren. Het ging vooral om waardering krijgen, om me daardoor geaccepteerd te voelen. Dat perfectionisme bepaalt inmiddels veel minder mijn leven. Daardoor is het krijgen van waardering ook een stuk minder belangrijk geworden. Ik accepteer meer en meer wie ik werkelijk ben en heb daar de waardering van anderen niet meer zo sterk voor nodig. Ik denk dat hierdoor als vanzelf (de behoefte aan) zelfontplooiing een belangrijkere plek in mijn leven is gaan innemen.

Wat ik eerder ook niet zag, is dat zolang je jezelf niet echt accepteert, de waardering van anderen, hoe veel en hoe groot ook, nooit genoeg is om dat gat te vullen. Brené Brown schrijft hier mooi over. Leestip!

Wat zijn dan die levenslessen?

Je vraagt je nu misschien af, welke inzichten deed ik dan op? Wat leerde ik? Ik zal er een paar noemen. Van tegeltjeswijsheden en ‘ik heb het je toch gezegd’ tot een beetje zweverig. Sommigen zijn nieuw voor me, van andere drong de waarheid nu pas écht tot me door.

Tijd is het schaarste dat je hebt. Er zitten 24 uur in een dag en 7 dagen in een week en je kunt je tijd maar een keer gebruiken. Ik probeer daar steeds bewuster mee om te gaan. Ik raak nog steeds weleens verloren op het Internet of een feestje dat ik niet leuk vind, maar kies er verder steeds vaker voor om te doen wat ik echt graag doe. Dingen die me gelukkig maken met de mensen van wie ik hou.

Hulp vragen is oké. Je wordt niet minder mens of minder sterk van hulp vragen. Het maakt het leven een stuk makkelijker en bovendien kan het de band met anderen versterken. Je laat namelijk een kant zien die een ander misschien niet kende, je deelt een ervaring en mensen vinden het bijna altijd fijn om een ander te helpen!

Een hoog salaris zegt niet alles. Natuurlijk is het belangrijk dat je de vaste lasten kunt betalen en nog wat van die dingen, dat voorop (een voorwaarde zelfs, zegt Maslov). En als je je werk geweldig vind is het misschien helemaal niet erg dat het veel tijd of energie kost. Maar als je je werk niet zo geweldig vind, of andere dingen eigenlijk nóg veel leuker? Je maandsalaris is een ding, maar wat is je uurloon als je kijkt naar de uren die je extra werkt, of de stress die je buiten werktijd hebt? Het geld dat je uitgeeft omdat je geen tijd hebt om bijvoorbeeld zelf de was te doen of je online miskopen terug te sturen? Minder salaris in een andere baan betekent nog niet dat je relatief niet meer verdient.

Nieuwe dingen leren is fijn! Ik deed een nieuwe opleiding, inclusief praktijkopdrachten, rijtjes stampen en een heus examen. Ik startte twee bedrijven (en stopte weer met eentje ervan omdat het ander zoveel meer voldoening geeft). Onderweg heb ik mezelf beter leren kennen, nieuwe vrienden gemaakt en dingen uitgeprobeerd die op mijn lijstje ‘misschien na mijn pensioen’ stonden. Wil jij ook iets nieuws doen? Go for it!!

Iemands feedback zegt ook altijd iets over die persoon. Ik geef een voorbeeld om dit iets inzichtelijker te maken. Toen ik ontslag nam liepen de reacties nogal uiteen: stoer, goed dat je dat doet, wil ik stiekem ook, zou je dat nou wel doen, dat moet je nooit doen… Ging dat over mijn keuze? Of veel meer over hoe die mensen tegen het leven en werk aankijken?

Zelf aan het stuur staan, zodat je zelf de regie hebt over je leven. Dat is voor mij niet alleen dat je zelf keuzes maakt in plaats van dat je anderen laat beslissen. Het is ook dat je je automatische piloot even uit kunt zetten. Dat gaat enerzijds om het afleren van gewoontegedrag. Maar meer nog om het herkennen van overtuigingen die je hebt, van die stemmetjes in je hoofd die zeggen hoe iets moet.

Persoonlijke ontwikkeling stopt niet. En zeker als de groeipijn weer even over is zou ik niet anders willen!

Wil je meer lezen?

Ik heb meer blogs gepubliceerd over loopbaan, persoonlijke ontwikkeling en burn-out. Die vind je hier. Natuurlijk vind ik het ook leuk als je me volgt op LinkedIn!

Kun je wat hulp gebruiken?

Heb je vragen over jouw persoonlijke ontwikkeling of loopbaan? Heb je last van stressklachten of een (bijna) burn-out? En ben je benieuwd hoe ik je hierbij kan helpen? Neem dan contact op om een kennismakingsgesprek te plannen. Zo’n gesprek is vrijblijvend en kosteloos en geeft je een idee hoe we met jouw vraag of doel aan de slag kunnen gaan. Je kunt daarna beslissen of je hiermee verder wilt.

Op deze pagina lees je meer over loopbaancoaching, burn-out coaching, mijn werkwijze en de achtergrond van mensen die met mij werken.

Ik hoor graag van je. Koffie en thee staan voor je klaar!

Foto “Over groeipijn en geluk: levenslessen na mijn burn-out” door Matt via Unsplash

Wat kun je doen als je collega een burn-out heeft?

sagitta peters coach loopbaancoaching burnout coaching, coaching voor hoger opgeleiden, academici, universiteit, promovendi, technici, ingenieurs, engineers, academic staff, phd students, postdocs, university, eindhoven, utrecht, amsterdam, nijmegen, rotterdam, tilburg, career coaching, expats, international, english

Steeds meer mensen maken het mee. Je collega is ziek thuis, en nog iets later hoor je dat het om een burn-out gaat. Er gaat vast van alles door je hoofd: “Wat erg voor die collega! Hoe moet dat nu verder met ons team? Als het hem/haar kan overkomen, dan mij misschien ook….” En misschien vraag je je af of je het had kunnen zien aankomen en of je iets had moeten doen (iets meer daarover in deze blog). Maar vooral: “Wat kun je doen om jouw collega te helpen in deze lastige periode?” Die vraag hoor ik vaak voorbij komen, en daarom deel ik graag mijn tips over wat je kunt doen als je collega een burn-out heeft.

Iedere persoon is anders en iedere burn-out (of overspannenheid) ook. Deze tips werken heel vaak goed, maar soms ligt dat anders. Kijk en luister daarom altijd goed naar je collega en vraag bij twijfel wat diegene prettig vindt (check eventueel bij diens partner of een collega die dichterbij staat).

De eerste periode

Je wilt het graag goed doen, maar je bent ook onbekend met burn-out. Wat betekent het echt, hoe voelt je collega zich nu en wat kan hij of zij nu wel of niet? Superlastig, waardoor je soms denkt dat je het beste niks kunt doen. Dat is in ieder geval veilig. Maar niks doen is meestal niet waar je je collega het meest mee helpt. Het is beter om wel iets te laten horen, hoe klein ook. En in het begin juist beter iets kleins. Voor je collega met burn-out is het allemaal al overweldigend genoeg, terwijl de energie zo’n beetje op een dieptepunt is.

Klein maar fijn!

Voor je collega met burn-out is het fijn om te weten dat hij (of zij) er nog bij hoort. Een ouderwets papieren kaartje van de afdeling (de mail staat meestal uit) of van jullie lunchgroepje werkt goed. En misschien kun je iets later eentje van jezelf sturen? Een bloemetje bezorgen kan ook, net als een kleinigheidje zoals thee, chocolade of een tijdschrift. Niet te groot, niet te ingewikkeld, juist behapbaar als je je echt rot voelt.

Wellicht kan iemand van jullie afdeling of de HR-manager als veilige vaste contactpersoon optreden? Deze kan dan wat vaker bellen of langsgaan. Deze persoon kan ook fungeren als een soort portier en sommige dingen (werkvragen en goedbedoeld maar nog iets te vroeg bezoek) even tegenhouden.

Al deze dingen helpen ook om een lijntje met het werk te houden zodat de drempel om later een kop koffie te komen drinken en nog iets later weer te starten met werk niet onnodig hoog wordt.

Het duurt al even, wat doe ik nu?

Herstel van een burn-out duurt soms best lang en is hard werken. Het is fijn als je collega ook na de eerste weken merkt dat hij (of zij) niet vergeten is. Nog een kaartje sturen is eigenlijk altijd fijn, maar misschien is je collega inmiddels wel zover dat een telefoontje of bezoek aan huis kan. Zo’n bezoekje hoeft niet lang te duren, drie kwartier of een uurtje ofzo. Vraag gewoon of je collega dat zou willen, eventueel via jullie contactpersoon.

Nog iets later kan een van de collega’s die dichtbij staat misschien een keer afspreken in de kantine of voor een wandelrondje bij jullie werk. Zo hou je de drempel laag (maar te vroeg hierover beginnen werkt ook niet). En waar praat je over? Misschien even over het ziek zijn of hoe het nu gaat, daarna gewoon over de spreekwoordelijke koetjes en kalfjes. Volledig bijgepraat worden over het werk vinden sommigen fijn maar is voor de meesten te veel van het goede.

Fijn, je collega is er weer!

En dan komt je collega weer wat uren per week werken. Hierbij is het belangrijkste om je te realiseren dat iemand nog niet beter is en dat re-integratie er is om verder te herstellen. Een welkom-terug gevoel doet nu veel goed. Een werkplek die klaarstaat, toegangscodes die nog werken, een collega die hem of haar opvangt. Het lijkt overbodig om te noemen, maar dat gaat nogal eens mis.

En hoewel je collega weer meer energie heeft kost ‘een praatje maken’ vaak nog veel energie. Drie praatjes achter elkaar met collega’s die je lang niet hebt gezien is daarmee een hele klus. Even je hoofd om de hoek steken en zeggen dat je het fijn vindt dat diegene er weer is, is een mooie oplossing. Zeg desnoods dat je een uitgebreider praatje wel bewaart voor over een tijdje of als diegene er zelf voor naar je toekomt. Vind je het lastig in te schatten? Stuur een welkom terug mailtje. Want ook al is het goed bedoeld, het gevoel van niet gezien worden is helemaal niet fijn.

Kun je er nu weer met je vragen terecht?

Met zijn of haar leidinggevende heeft je collega (als het goed is) taken afgesproken die passen bij opbouw. Daar horen meestal geen ad hoc klussen bij, hoewel iemand dat juist wel prettig kan vinden (iets opzoeken of voorbereiden). Even checken dus of je werkvragen welkom zijn.

Werk je samen binnen een project, vraag dan gerust of er iets is wat je collega nodig heeft nu. Wat is passend, wat werkt goed?

Daarna?

In een geleidelijk traject bouwt je collega zijn of haar uren weer op en ook de complexiteit van het werk. Dat gaat met ups en downs, en goede en slechte dagen. Je zult merken dat die persoon steeds meer ‘de oude’ wordt. En tegelijk zijn er ook dingen veranderd. Dat is goed, want om een volgende burn-out te voorkomen moeten er ook dingen veranderen in het denken en doen van die persoon, en in de omgeving. Steun je collega hierbij, ook al is het misschien even wennen. En misschien kun je er zelf ook wel iets van leren?

Ben je een leidinggevende?

Deze blog is vooral gericht op collega’s onderling. Als leidinggevende zijn er meer dingen die je kunt doen om te zorgen voor een zo goed en duurzaam mogelijk herstel van een medewerker met burn-out. Speelt dit in jouw team en wil je hier meer over weten? Neem dan contact met me op.

Wil je meer lezen?

Hier vind je meer blogs met inzichten, tips en ervaringsverhalen. Natuurlijk vind ik het ook leuk als je me volgt op LinkedIn!

Kom je er alleen niet uit?

Heb je een specifieke vraag over jouw effectiviteit, persoonlijke ontwikkeling of loopbaan? Heb je last van stressklachten of een (bijna) burn-out? En ben je benieuwd hoe ik je hierbij kan helpen? Neem dan contact op om een kennismakingsgesprek te plannen. Zo’n gesprek is vrijblijvend en kosteloos en geeft je een idee hoe we met jouw vraag of doel aan de slag kunnen gaan. Je kunt daarna beslissen of je hiermee verder wilt.

Foto Wat kun je doen als je collega een burn-out heeft?: Adrien Olichon via Unsplash

Workshop burn-out voor partners

De workshop burn-out voor partners geeft je inzicht in de ziekte, belangrijke onderdelen van herstel en geeft je handvatten om er mee om te gaan.

Spannend en leuk! Vanmiddag geef ik voor het eerst de workshop Burnout-voor partners (en naasten). Een onderwerp dat me zeer aan het hart ligt en waar wat mij betreft nog veel te weinig aandacht aan wordt besteed.

Burn-out voor partners

Als iemand van wie je veel houdt een burn-out heeft, kan dat voor de partner (maar ook voor ouders of huisgenoten) veel impact hebben. Je voelt je wellicht machteloos, misschien een beetje schuldig en vooral vraag je je af: wat kun je doen om te helpen?
Deze workshop geeft je inzicht in de ziekte, belangrijke onderdelen van herstel en geeft je handvatten om er mee om te gaan. We gaan ook in op terugkeren naar werk én hoe je zelf overeind blijft in deze periode.

Ben je nieuwsgierig of wil je graag meedoen? Neem dan contact met me op!

Wil je meer lezen?

Hier vind je meer blogs met inzichten, tips en ervaringsverhalen. Natuurlijk vind ik het ook leuk als je me volgt op LinkedIn!

Kom je er alleen niet uit?

Heb je last van steeds terugkerende heftige emoties, stressklachten of een burn-out, of heb je een specifieke vraag over jouw persoonlijke ontwikkeling of loopbaan? Ben je benieuwd hoe ik je hierbij kan helpen? Neem dan contact op om een kennismakingsgesprek te plannen. Zo’n gesprek is vrijblijvend en kosteloos en geeft je een idee hoe we met jouw vraag of doel aan de slag kunnen gaan. Je kunt daarna beslissen of je hiermee verder wilt.

Waarom naar je emoties luisteren verstandig is (en ik erover kan meepraten)

gevoelens emoties wegstoppen luisteren naar verdoven over je grenzen gaan coaching loopbaancoaching burn-out eindhoven waalre heeze geldrop nuenen helmond son best veldhoven

Wanneer was jij voor het laatst echt heel boos, blij of verdrietig? Als klein kind konden we het wel: tranen met tuiten huilen, springen van geluk. Op weg naar volwassenheid hebben we geleerd onze emoties te doseren en dat is vaak een goede zaak (hallo baas/klant/aso-autobestuurder!). We zijn echter doorgeslagen in het doseren. En dus laten we onze gevoelens ook niet toe als het wel zou kunnen. Omdat het onszelf niet uitkomt, want het voelt niet fijn om verdrietig te zijn/daar heb je nu geen tijd voor/…. Omdat je ze niet aan anderen wilt laten zien. Of je hebt vroeger al geleerd dat bang of ontevreden zijn niet mag.
Vandaag vertel ik iets meer over de functie van emoties, het nut van voelen en de risico’s van wegstoppen. En yes, over dat laatste praat ik uit eigen ervaring… Ofwel: een crash course emoties!!

Emoties zijn signalen

Emoties zijn simpelweg signalen. Het is een boodschap aan jou of de mensen om je heen over iets dat jou aangaat. Bijvoorbeeld dat er iets wordt toegevoegd aan jouw systeem (iets wat je graag wilde hebben), iets wordt weggehaald (bijvoorbeeld verlies van een vriendschap of dood van een dierbare) of dat een gevaar is voor jouw systeem (slang, hoogte). Emoties geven ook een signaal als iets of iemand aan je grenzen komt. Ze geven informatie aan je op een ander niveau dan je ratio dat kan doen.

Waarom er geen negatieve gevoelens bestaan

Gevoelens kun je fijn vinden of niet fijn, maar ze zijn nooit negatief. Negatief betekent iets als slecht, of dat het er niet moet zijn. En dat is bij emoties niet zo. Alle emoties geven namelijk waardevolle informatie. Ze zijn er om je te helpen zo goed mogelijk voor jezelf te zorgen.

Jong geleerd…

Als kind lagen onze emoties erg aan de oppervlakte en het uiten was gemakkelijk. Dat kon je zelfs al voordat je leerde praten. En ook iets later, als we er geen woorden aan konden geven, deed de rest van ons dat wel (gezicht, geluid, beweging): hard huilen, stampvoeten of springen van blijdschap.
Ergens onderweg naar volwassenheid hebben we geleerd die emoties te beteugelen. Vaak gehoord: “stoere jongens huilen niet” en “meisjes moeten lief zijn”.

Doseren

Een beetje doseren heeft inderdaad zijn voordelen. Zo is oneindig boos zijn tegen een collega, je baas of je partner vaak niet zo slim omdat je daarmee niet bereikt wat je wilt. En een gat in de lucht springen omdat je je gelijk krijgt is ook niet echt handig. Alleen zijn we nogal ver doorgeslagen in dat in de hand houden van emoties. Daardoor voelen we ook niet meer als het wel kan, omdat we onprettige gevoelens liever vermijden, of geleerd hebben dat voelen niet goed is.
Daar komt nog bij dat veel mensen (zeker ook in de regio Eindhoven) werken in een omgeving waarin vooral gesproken wordt over de inhoud/dingen/producten/onderzoek en niet over hoe je je voelt.

Ik kan het niet ligt op het kerkhof…

Op de basisschool zat ik op zwemmen. In het buitenbad, het was bijna altijd koud, en dan moest ik iets gaan doen wat ik eng vond. Ik zei dan: “Dat kan ik niet.” En ik weet het nog zo goed, de trainsters reageerden dan met: “Ik kan het niet ligt op het kerkhof en ik wil het niet ernaast.” Dus ik ging bang het water weer in. Want het maakte niet uit hoe ik me voelde, ik moest het toch doen. En dat gedrag, gewoon doorzetten terwijl ik iets eng vond, heb ik nog jaren volgehouden.

Over je grenzen gaan

Je gevoelens laten je dus ook weten wanneer er iets met je grenzen gebeurt. Iets of iemand duwt er tegen en jij laat het gebeuren doordat je je emoties hebt geblokt, niet weet wat ze vertellen, of ze niet serieus neemt. Een van de plaatsen waar dit voor veel mensen heel duidelijk wordt is op het werk. Steeds meer verantwoordelijkheden, hoge werkdruk, een tijdelijke klus erbij, een conflictsituatie of een collega die de lastige klusjes rustig naar jou doorstuurt. Je gaat steeds harder werken, skipt af en toe (en daarna steeds vaker) pauzes of werkt in de avond maar weer door. Je went eraan en je krijgt complimenten. En ook wringt er iets.
Merk je dat dit bij jou speelt? Zet je grenzen dan weer waar ze voor jou horen (lunchpauze, op een gewone tijd naar huis, klus teruggeven etc). En wordt weer vriendjes met je gevoelens. Een eerste oefening daarvoor staat hieronder.

Groot alarm!!

Het is net als in een fabriek waar de eerste waarschuwingen zich opstapelen, of dat piepje als je achteruit rijdt en nog een stukje verder: ga je toch door dan krijg je groot alarm (of veel piep). Zo gaat dat ook met jouw systeem. Stop je je gevoelens te vaak weg, of ga je te lang over je grenzen, dan krijg je groot alarm. Je lijf geeft nu ook signalen (een enkeling voelt deze signalen eerder dan zijn emoties, dat kan). Buikpijn, gespannen schouders, het gevoel of je keel wordt dichtgeknepen, hoofdpijn, slaapproblemen en ga zo maar door. Het is nu echt tijd om in te grijpen en goed voor jezelf te gaan zorgen.

Verdoven

Naast gewoon negeren of rechtpraten zijn er ook andere manieren of je aandacht af te leiden van je gevoelens of de signalen van je lichaam. Herken jij er ook van? Je kunt denken aan altijd maar werken, niet of juist heel veel eten, grote behoefte aan suikerrush, continu met je telefoon of ander scherm bezig zijn, dagelijks alcohol drinken en niet goed meer zonder kunnen, dwangmatig sporten of slaappillen.
Voor mij waren dat een paar jaar terug altijd bezig zijn (niet goed kunnen niksen) en dwangmatig bezig zijn met mijn lijf in goede conditie houden door gezond eten op tijd naar bed en sporten – alles om optimaal te presteren op het werk. Ik vergat alleen om goed voor mijn hart, ziel en hoofd te zorgen. Zie daar een paar ingrediënten van mijn persoonlijke burn-out recept.
Als je iets van bovenstaande herkent, dan merk je misschien ook dat je niet alleen je minder fijne gevoelens dempt maar ook de leuke. Je vlakt af. Is dat het je waard?

Een gezonde geest is een gevoelige geest

Gevoelens die je niet voelt maken je uiteindelijk ziek. Je krijgt lichamelijke of psychische klachten. Daarom pleit ik voor een potje huilen per week. Daarmee bedoel ik, die gevoelens moeten er uit. Negeer je ze dan kunnen ze de roze olifant worden je nu niet aan mag denken. Of de bal die je onder water duwt: hoe dieper weg, hoe hoger en meer ongecontroleerd hij naar boven springt als je hem loslaat of hij onder je vingers wegglipt. Gevoelens voelen is een voorwaarde voor verwerken van die gevoelens, ofwel, wil je ervan af dan moet je erdoorheen.
De eerste keer dat je jezelf echte boosheid of een huilbui toestaat kunnen de gevoelens je overvallen. Maar neem van mij aan, het went, en het wordt ook steeds iets minder. En ook: dat huilen stopt vanzelf 😉 Eén voorwaarde, doe jezelf of anderen nooit pijn. Slaan in een kussen mag, tegen een muur niet.

Terug naar dat zwembad

Je moet iets doen wat je niet wilt of niet durft. Begin met het accepteren van je gevoelens. Daarna kun je beslissen of je het niet doet (bijvoorbeeld een klus waarvoor je het hele weekend aan de slag moet terwijl je collega nog tijd zat heeft) of dat je het wel wilt doen (misschien een presentatie geven). In dat geval kijk je hoe je het fijner of veiliger voor jezelf kunt maken. Kleine stappen zetten of hulp vragen, vaardigheden leren in een training: allemaal dingen waarmee je het beter laat passen bij wat goed voor jou voelt.
Zo had ik tegen de zwemtrainster kunnen zeggen: “Ik vind het eng, ik wil hulp.” Of de trainster had beter naar me kunnen kijken en vragen: “Vind je het spannend? Wil je het op een andere manier wel proberen?” Dan had ik geleerd dat emoties oké zijn en dat hulp vragen mag!

Hoe kan ik meer voelen?

Een eerste oefening om meer te voelen hoeft maar twee of drie minuten te duren. Ga gewoon zitten met je ogen dicht, adem rustig door je buik en kijk welke gevoelens er langs komen. Dwalen je gedachten af, dan ga je weer terug naar het voelen van je ademhaling en het opmerken van je emoties.
Hoe kan dat ongeveer gaan? “Het voelt wel raar om zo te zitten als ik nog zoveel moet doen, nou ja, ik doe het tóch, adem in, adem uit, ik voel tevredenheid, adem in – uit, boosheid, waarom eigenlijk? onee, nu niet aan denken, adem in, blijheid, adem uit, boosheid…” Alles is oke. Het kan ook zijn dat je niks voelt, of juist heel veel.
Een andere tip is om voortaan als je een sterke emotie voelt opkomen daar ook echt even bij stil te staan. Blij vanwege goed nieuws bij een collega? Feliciteer en benoem dat je er zelf ook blij van wordt (vindt die collega ook leuk om te horen), of vertel het ’s avonds tegen je partner. Verdrietig vanwege slecht nieuws op tv of een gemiste kans? Laat jezelf even verdrietig zijn.

En troosten dan?

Bij iemand blijven die zich rot voelt kan voor de ander fijn zijn als hij of zij zich naar voelt. Weet je dat niet zeker, dan vraag je gewoon even of diegene wil dat je blijft of dat je iets kunt doen. Troost je iemand in de hoop dat die zo snel mogelijk stopt met huilen omdat je er zelf ongemakkelijk van wordt of omdat je denkt dat dit beter is, dan kun je het meestal beter niet doen.

Tot slot

Emoties en gevoelens gebruik ik door elkaar. Er is in sommige definities een klein verschil maar dat is niet zo nuttig hier. Wat ik hier nu niet bedoel met gevoelens (of emoties) zijn lichamelijke signalen als honger, warm, buikpijn, strakke schouders. En ook niet een mening of indruk als ‘ik voel dat dit een goede kans is’.

Wil je meer lezen?

Hier vind je meer blogs met inzichten, tips en ervaringsverhalen. Natuurlijk vind ik het ook leuk als je me volgt op LinkedIn!

Kom je er alleen niet uit?

Heb je last van steeds terugkerende heftige emoties, stressklachten of een burn-out, of heb je een specifieke vraag over jouw persoonlijke ontwikkeling of loopbaan? Ben je benieuwd hoe ik je hierbij kan helpen? Neem dan contact op om een kennismakingsgesprek te plannen. Zo’n gesprek is vrijblijvend en kosteloos en geeft je een idee hoe we met jouw vraag of doel aan de slag kunnen gaan. Je kunt daarna beslissen of je hiermee verder wilt.

Foto: Tom Pumford via Unsplash

Waarom het zo moeilijk is iemand voor een burn-out te waarschuwen: Inzicht en tips!

iemand voor burn-out waarschuwen - eindhoven - overspannen surmenage, sagitta peters coach loopbaancoaching burnout coaching, coaching voor hoger opgeleiden, academici, universiteit, promovendi, technici, ingenieurs, engineers, academic staff, phd students, postdocs, university, eindhoven, utrecht, amsterdam, nijmegen, rotterdam, tilburg, career coaching, expats, international, english

Je hebt het misschien al eens meegemaakt en anders is de kans groot dat het een keer gaat gebeuren (want burn-out is beroepsziekte nummer 1, bijna 16% van de werknemers ervaart burn-out klachten). Een van je vrienden is altijd moe, druk en zegt steeds vaker dingen af. Of je herkent hem (of haar!) steeds minder als zichzelf: was werk echt altijd al het belangrijkste, en sinds wanneer houdt hij niet meer van sporten of is hij zo prikkelbaar? Hierdoor maak je je zorgen.

Waarom is het zo moeilijk iemand voor een dreigende burn-out te waarschuwen

Wat als hij echt de grens over gaat en burn-out raakt? Dat gun je niemand! Maar waarom is het zo lastig om iets te doen hieraan? Je weet niet wat je moet zeggen, of je woorden lijken wel van diegene af te glijden als van een teflon-pan. In deze blog leg ik uit waarom het zo moeilijk is om iemand voor een dreigende burn-out te waarschuwen, en krijg je do’s en don’ts over wat je (vooral niet) kunt zeggen.

Iedere persoon en burn-out is anders. Zit je niet lekker in je vel en maak je je zorgen? Doe je verhaal, bij familie of vrienden, je huisarts of een andere hulpverlener.
Ik schrijf in deze blog hij, maar er had natuurlijk net zo goed zij kunnen staan. Mannen en vrouwen krijgen ongeveer net zo vaak een burn-out.

Ingeslepen patronen

Degene die rondloopt met vermoeidheids- of stressklachten werkt en denkt al jaren op een bepaalde manier. Misschien heeft hij er niet bewust voor gekozen, maar in de praktijk valt er nu niet makkelijk meer voor een andere weg te kiezen. Zo kent diegene zichzelf als iemand die altijd ja zegt, een echte aanpakker, of als zo iemand die nou eenmaal graag als eerste begint en als laatste naar huis gaat. Deze patronen zijn er al lang ingeslopen, gedrag en denken zijn niet zomaar te veranderen. Dus goedbedoeld advies over wat anders zou moeten, komt niet echt aan.

Stressklachten? Nee hoor!

Een burn-out krijg je niet van een paar weken te hard werken. Het gaat om maanden of vaker nog jarenlange uitputting en over je grenzen gaan. Daar horen dus ook al langer klachten bij. Iemand slaapt misschien slechter, is prikkelbaarder of heeft last van zijn buik. Ook angsten of sombere gevoelens kunnen al langer spelen. Dikke kans alleen dat diegene die klachten niet aan stress koppelt (dan zou er tenslotte iets aan de hand zijn). Of deze klachten koppelt aan zijn persoon ‘ik ben nou eenmaal geen goede slaper’ en vergeet dat het ooit anders was. De klachten worden vaak losgekoppeld van de stress. En dus is er geen stress-probleem!

Stoppen bestaat niet

Mensen die een burn-out krijgen hebben vaak een aantal persoonlijke eigenschappen gemeen. Ze zijn perfectionistisch, waarbij hun eigenwaarde afhangt van het wel of niet slagen van een klus (lees mijn verhaal over perfectionisme). Ze hebben de lat heel hoog liggen, en het zijn harde werkers en doorzetters. Ofwel: stoppen (wat waarschijnlijk meer voelt als opgeven) staat niet in hun woordenboek.

Dat laatste kan ik ook uit eigen ervaring zeggen. Ook toen ik me realiseerde dat het al een tijd écht niet goed met me ging, wist ik gewoon niet hoe ik moest stoppen met werken. Zelfs het advies van de huisarts sloeg ik in de wind. Ik moest tenslotte door, en had geen idee hoe ik kon stoppen met doorgaan. Uiteindelijk gaf het besluit van de personeelsfunctionaris de doorslag. Die verbood me simpelweg om nog te mailen en beslissingen te nemen. En dan heb je dus geen werk meer he?

Je werk doen of zijn?

Als je al lang heel veel aan de kant zet voor je werk, wordt de scheidslijn tussen je werk doen en je werk zijn steeds kleiner. Een dreigende ziekte waardoor je niet kunt werken is daarmee een dreigende deuk in wie je bent. Je bestaansrecht zonder werk? Daar wil je niet over nadenken. Dus voor de dingen die hier naartoe wijzen doet zo iemand mooi zijn ogen dicht.

Te moe om te veranderen

Iemand met een dreigende burn-out is al maanden (vaker jaren) bezig zijn reserves uit te putten. Er is nog energie voor het hoognodige, maar de regie waarin je zelf beslissingen neemt is al tijden minimaal. Daarmee wordt het dus steeds lastiger om zelf in te grijpen en dingen te veranderen, want dat kost ook weer energie en tijd, en dat kan er gewoonweg niet zomaar bij.

Kortom

Degene met een dreigende burn-out weet misschien wel dat het niet goed gaat, maar doet er alles aan om die gedachte weer weg te duwen. Daarmee komt veel van wat jij zegt ook niet echt aan en dat maakt het zo moeilijk om iemand te waarschuwen voor een dreigende burn-out. Hij hoort het wel, maar het dringt niet door. Of het dringt door, maar er is simpelweg geen energie om er iets mee te doen, waarmee het eerder iets toevoegt op de lijst van dingen die niet meer lukken.
Hoe lastig het dus ook kan zijn, ik heb als coach (en ervaringsdeskundige) wel een paar tips voor je:

Do’s

• Benoem feiten en gedrag. Zeg “je zegt steeds vaker dat je te moe bent voor ….” of “je hebt de laatste tijd vaak buikpijn”. Zo help je de ander reflecteren en dingen op een rijtje zetten.
• Zeg dat je je zorgen maakt (over zijn gezondheid). Je zorgen maken is iets dat met emoties te maken heeft, waardoor je wellicht even het verstandelijke omzeilt en zo dichter bij de kern van de ander komt.
• Bied je luisterend oor aan. Neem hiervoor in de komende periode zelf het initiatief. De ander heeft hier wellicht de energie niet voor, ook al is de behoefte er wel.

Don’ts

• Laat het woord burn-out achterwege. Dat is zo groot, zo ziek, dat wil iemand zéker niet horen. En een diagnose kun je beter aan de huisarts of bedrijfsarts over laten.
• Oplossingen aandragen heeft nu weinig zin. Er is zo veel aan de hand, en als het zo makkelijk was om het anders te doen, dan had diegene dat al wel gedaan.
• Oordelen…

Ik hoor graag wat jouw ervaringen zijn hiermee. Ook als je nog vragen hebt hoor ik dat graag. Laat dus gerust een reactie achter: hieronder, of via een mail of PB.

Wil je meer lezen?

Hier vind je meer blogs met inzichten, tips en ervaringsverhalen.

Heb je last van stressklachten of een burn-out, of heb je een specifieke vraag over jouw persoonlijke ontwikkeling of loopbaan? Ben je benieuwd hoe ik je hierbij kan helpen? Neem dan contact op om een kennismakingsgesprek te plannen. Zo’n gesprek is vrijblijvend en kosteloos en geeft je een idee hoe we met jouw vraag of doel aan de slag kunnen gaan. Je kunt daarna beslissen of je hiermee verder wilt.

Word je gelukkiger na een burn-out?

Gelukkiger na een burn-out - Sagitta Peters - happier after burnout. Coaching voor hoger opgeleiden en technici, coaching for higher educated

Je hoort weleens dat een burn-out een cadeautje is. Of dat je naderhand dus echt wel gelukkiger zal zijn dan er voor. Inmiddels is het ruim vier jaar geleden dat ik zelf een burn-out kreeg, en heb ik al weer twee jaar een eigen bedrijf. Tijd om de balans op te maken. Ben ik gelukkiger geworden na mijn burn-out?

Iedere persoon en burn-out is anders. Zit je niet lekker in je vel en maak je je zorgen? Doe je verhaal, bij familie of vrienden, je huisarts of een andere hulpverlener.

Time-out

Ik had zo’n beetje de leukste baan van de wereld en mijn werk was mijn hobby. Ik werkte graag en veel, in een omgeving met enthousiaste collega’s. Nog een extra klus erbij, plus het vervangen van een collega-directeur, en ik stortte in. Burn-out.

Vrij van verwachtingen

Na een tijd thuis en voorzichtig opbouwen op het werk realiseerde ik me dat ik dat werk niet meer wilde doen. Toen heb ik ontslag genomen, zodat ik vrij van mijn eigen verwachtingspatronen en die van mijn collega’s een nieuwe stap kon zetten.

Dromen en doen

Ik besloot om mijn hart te volgen en veel dichter bij en met mensen te gaan werken. Mijn missie om bij te dragen aan het geluk van mensen heb ik altijd gehad, maar daar kon ik in mijn oude baan niet meer zoveel mee. Ik deed een nieuwe opleiding en in tegenstelling tot mijn eerste studie was deze heel mensgericht: Coach Practitioner. Daarnaast startte ik een bedrijf in interieuradvies: een fijn thuis helpt ook om gelukkig te zijn. Een jaar later ben ik mijn praktijk in loopbaan en burn-out coaching gestart. Hierin richt ik me vooral op hoger opgeleiden in een inhoudelijk georiënteerde omgeving (technisch, wetenschap, financieel…).

Eigen baas

Het is zo fijn om weer zelf dingen te kunnen maken, bedenken en opzetten, in plaats van het vele coördineren en procesmatig bezig zijn dat in mijn vorige baan de overhand kreeg. Ook krijg ik veel energie van het oprecht geïnteresseerde contact dat ik nu in beide bedrijven met mensen heb. Ik werk volgens mijn eigen waarden en normen en heb als eigen baas mijn autonomie weer terug!

Wie ben ik?

Ik heb in die periode van ziek zijn hard aan mezelf gewerkt (ook met een fijne coach) en daar ben ik eigenlijk niet meer mee gestopt. Ik leef heel bewust, van wie ik ben, wat ik doe en wat ik wil, maar daardoor soms ook wat minder onbezonnen en onbezorgd dan ervoor. Dat is een voordeel en een nadeel.

Gelukkiger na een burn-out?

Sinds mijn burn-out blijf ik dichter bij mezelf, mijn waarden en mijn missie. Ik heb mezelf beter leren kennen, luister weer naar wat mijn lichaam en mijn gevoelens me willen vertellen en heb mijn sensitiviteit omarmd (nou ja, heel ver in ieder geval). Ik ben opener waardoor de ander dat vaak ook kan zijn, dat levert veel mooie gesprekken op.

Sinds die tijd ben ik ook makkelijker uit balans te brengen en helemaal onbezorgd is het leven niet meer. Iets waarvan ik niet had verwacht dat het mij zou overkomen, gebeurde toch. Waar ik mezelf eerst weleens een unstoppable powerwoman vond voelt dat nu anders. Hoewel ik het misschien nog steeds ben, maar dan op een andere manier 😉

Voor mijn burn-out was ik ook behoorlijk gelukkig. Dat is nu (gelukkig!) ook weer zo. Wel is er tegenwoordig minder voor nodig om gelukkig te zijn, ik kan het meer uit mezelf halen.

Cadeautje?

Mijn burn-out was geen cadeautje. Daarvoor was die periode te zwaar en zette het mijn leven teveel op zijn kop. Je kan er wel het beste uithalen en dát zijn dan alsnog cadeautjes. Voor mij geldt dat ik nu dichter bij mijn werkelijke zelf leef, en minder naar de verwachtingen van mezelf of anderen. Het leven voelt nu gezonder en meer eigen. En ik ben opnieuw gelukkig!

Wil je meer lezen?

Hier vind je meer blogs die te maken hebben met loopbaan, persoonlijke ontwikkeling en stress/burn-out.

Heb je een specifieke vraag over jouw persoonlijke ontwikkeling of loopbaan en ben je benieuwd hoe ik je daarbij kan helpen? Neem dan contact op om een kennismakingsgesprek te plannen. Zo’n gesprek is vrijblijvend en kosteloos en geeft je een idee hoe we met jouw vraag of doel aan de slag kunnen gaan. Je kunt daarna beslissen of je hiermee verder wilt.