Waarom naar je emoties luisteren verstandig is (en ik erover kan meepraten)

Wanneer was jij voor het laatst echt heel boos, blij of verdrietig? Als klein kind konden we het wel: tranen met tuiten huilen, springen van geluk. Op weg naar volwassenheid hebben we geleerd onze emoties te doseren en dat is vaak een goede zaak (hallo baas/klant/aso-autobestuurder!). We zijn echter doorgeslagen in het doseren. En dus laten we onze gevoelens ook niet toe als het wel zou kunnen. Omdat het onszelf niet uitkomt, want het voelt niet fijn om verdrietig te zijn/daar heb je nu geen tijd voor/…. Omdat je ze niet aan anderen wilt laten zien. Of je hebt vroeger al geleerd dat bang of ontevreden zijn niet mag.
Vandaag vertel ik iets meer over de functie van emoties, het nut van voelen en de risico’s van wegstoppen. En yes, over dat laatste praat ik uit eigen ervaring… Ofwel: een crash course emoties!!

Emoties zijn signalen

Emoties zijn simpelweg signalen. Het is een boodschap aan jou of de mensen om je heen over iets dat jou aangaat. Bijvoorbeeld dat er iets wordt toegevoegd aan jouw systeem (iets wat je graag wilde hebben), iets wordt weggehaald (bijvoorbeeld verlies van een vriendschap of dood van een dierbare) of dat een gevaar is voor jouw systeem (slang, hoogte). Emoties geven ook een signaal als iets of iemand aan je grenzen komt. Ze geven informatie aan je op een ander niveau dan je ratio dat kan doen.

Waarom er geen negatieve gevoelens bestaan

Gevoelens kun je fijn vinden of niet fijn, maar ze zijn nooit negatief. Negatief betekent iets als slecht, of dat het er niet moet zijn. En dat is bij emoties niet zo. Alle emoties geven namelijk waardevolle informatie. Ze zijn er om je te helpen zo goed mogelijk voor jezelf te zorgen.

Jong geleerd…

Als kind lagen onze emoties erg aan de oppervlakte en het uiten was gemakkelijk. Dat kon je zelfs al voordat je leerde praten. En ook iets later, als we er geen woorden aan konden geven, deed de rest van ons dat wel (gezicht, geluid, beweging): hard huilen, stampvoeten of springen van blijdschap.
Ergens onderweg naar volwassenheid hebben we geleerd die emoties te beteugelen. Vaak gehoord: “stoere jongens huilen niet” en “meisjes moeten lief zijn”.

Doseren

Een beetje doseren heeft inderdaad zijn voordelen. Zo is oneindig boos zijn tegen een collega, je baas of je partner vaak niet zo slim omdat je daarmee niet bereikt wat je wilt. En een gat in de lucht springen omdat je je gelijk krijgt is ook niet echt handig. Alleen zijn we nogal ver doorgeslagen in dat in de hand houden van emoties. Daardoor voelen we ook niet meer als het wel kan, omdat we onprettige gevoelens liever vermijden, of geleerd hebben dat voelen niet goed is.
Daar komt nog bij dat veel mensen (zeker ook in de regio Eindhoven) werken in een omgeving waarin vooral gesproken wordt over de inhoud/dingen/producten/onderzoek en niet over hoe je je voelt.

Ik kan het niet ligt op het kerkhof…

Op de basisschool zat ik op zwemmen. In het buitenbad, het was bijna altijd koud, en dan moest ik iets gaan doen wat ik eng vond. Ik zei dan: “Dat kan ik niet.” En ik weet het nog zo goed, de trainsters reageerden dan met: “Ik kan het niet ligt op het kerkhof en ik wil het niet ernaast.” Dus ik ging bang het water weer in. Want het maakte niet uit hoe ik me voelde, ik moest het toch doen. En dat gedrag, gewoon doorzetten terwijl ik iets eng vond, heb ik nog jaren volgehouden.

Over je grenzen gaan

Je gevoelens laten je dus ook weten wanneer er iets met je grenzen gebeurt. Iets of iemand duwt er tegen en jij laat het gebeuren doordat je je emoties hebt geblokt, niet weet wat ze vertellen, of ze niet serieus neemt. Een van de plaatsen waar dit voor veel mensen heel duidelijk wordt is op het werk. Steeds meer verantwoordelijkheden, hoge werkdruk, een tijdelijke klus erbij, een conflictsituatie of een collega die de lastige klusjes rustig naar jou doorstuurt. Je gaat steeds harder werken, skipt af en toe (en daarna steeds vaker) pauzes of werkt in de avond maar weer door. Je went eraan en je krijgt complimenten. En ook wringt er iets.
Merk je dat dit bij jou speelt? Zet je grenzen dan weer waar ze voor jou horen (lunchpauze, op een gewone tijd naar huis, klus teruggeven etc). En wordt weer vriendjes met je gevoelens. Een eerste oefening daarvoor staat hieronder.

Groot alarm!!

Het is net als in een fabriek waar de eerste waarschuwingen zich opstapelen, of dat piepje als je achteruit rijdt en nog een stukje verder: ga je toch door dan krijg je groot alarm (of veel piep). Zo gaat dat ook met jouw systeem. Stop je je gevoelens te vaak weg, of ga je te lang over je grenzen, dan krijg je groot alarm. Je lijf geeft nu ook signalen (een enkeling voelt deze signalen eerder dan zijn emoties, dat kan). Buikpijn, gespannen schouders, het gevoel of je keel wordt dichtgeknepen, hoofdpijn, slaapproblemen en ga zo maar door. Het is nu echt tijd om in te grijpen en goed voor jezelf te gaan zorgen.

Verdoven

Naast gewoon negeren of rechtpraten zijn er ook andere manieren of je aandacht af te leiden van je gevoelens of de signalen van je lichaam. Herken jij er ook van? Je kunt denken aan altijd maar werken, niet of juist heel veel eten, grote behoefte aan suikerrush, continu met je telefoon of ander scherm bezig zijn, dagelijks alcohol drinken en niet goed meer zonder kunnen, dwangmatig sporten of slaappillen.
Voor mij waren dat een paar jaar terug altijd bezig zijn (niet goed kunnen niksen) en dwangmatig bezig zijn met mijn lijf in goede conditie houden door gezond eten op tijd naar bed en sporten – alles om optimaal te presteren op het werk. Ik vergat alleen om goed voor mijn hart, ziel en hoofd te zorgen. Zie daar een paar ingrediënten van mijn persoonlijke burn-out recept.
Als je iets van bovenstaande herkent, dan merk je misschien ook dat je niet alleen je minder fijne gevoelens dempt maar ook de leuke. Je vlakt af. Is dat het je waard?

Een gezonde geest is een gevoelige geest

Gevoelens die je niet voelt maken je uiteindelijk ziek. Je krijgt lichamelijke of psychische klachten. Daarom pleit ik voor een potje huilen per week. Daarmee bedoel ik, die gevoelens moeten er uit. Negeer je ze dan kunnen ze de roze olifant worden je nu niet aan mag denken. Of de bal die je onder water duwt: hoe dieper weg, hoe hoger en meer ongecontroleerd hij naar boven springt als je hem loslaat of hij onder je vingers wegglipt. Gevoelens voelen is een voorwaarde voor verwerken van die gevoelens, ofwel, wil je ervan af dan moet je erdoorheen.
De eerste keer dat je jezelf echte boosheid of een huilbui toestaat kunnen de gevoelens je overvallen. Maar neem van mij aan, het went, en het wordt ook steeds iets minder. En ook: dat huilen stopt vanzelf 😉 Eén voorwaarde, doe jezelf of anderen nooit pijn. Slaan in een kussen mag, tegen een muur niet.

Terug naar dat zwembad

Je moet iets doen wat je niet wilt of niet durft. Begin met het accepteren van je gevoelens. Daarna kun je beslissen of je het niet doet (bijvoorbeeld een klus waarvoor je het hele weekend aan de slag moet terwijl je collega nog tijd zat heeft) of dat je het wel wilt doen (misschien een presentatie geven). In dat geval kijk je hoe je het fijner of veiliger voor jezelf kunt maken. Kleine stappen zetten of hulp vragen, vaardigheden leren in een training: allemaal dingen waarmee je het beter laat passen bij wat goed voor jou voelt.
Zo had ik tegen de zwemtrainster kunnen zeggen: “Ik vind het eng, ik wil hulp.” Of de trainster had beter naar me kunnen kijken en vragen: “Vind je het spannend? Wil je het op een andere manier wel proberen?” Dan had ik geleerd dat emoties oké zijn en dat hulp vragen mag!

Hoe kan ik meer voelen?

Een eerste oefening om meer te voelen hoeft maar twee of drie minuten te duren. Ga gewoon zitten met je ogen dicht, adem rustig door je buik en kijk welke gevoelens er langs komen. Dwalen je gedachten af, dan ga je weer terug naar het voelen van je ademhaling en het opmerken van je emoties.
Hoe kan dat ongeveer gaan? “Het voelt wel raar om zo te zitten als ik nog zoveel moet doen, nou ja, ik doe het tóch, adem in, adem uit, ik voel tevredenheid, adem in – uit, boosheid, waarom eigenlijk? onee, nu niet aan denken, adem in, blijheid, adem uit, boosheid…” Alles is oke. Het kan ook zijn dat je niks voelt, of juist heel veel.
Een andere tip is om voortaan als je een sterke emotie voelt opkomen daar ook echt even bij stil te staan. Blij vanwege goed nieuws bij een collega? Feliciteer en benoem dat je er zelf ook blij van wordt (vindt die collega ook leuk om te horen), of vertel het ’s avonds tegen je partner. Verdrietig vanwege slecht nieuws op tv of een gemiste kans? Laat jezelf even verdrietig zijn.

En troosten dan?

Bij iemand blijven die zich rot voelt kan voor de ander fijn zijn als hij of zij zich naar voelt. Weet je dat niet zeker, dan vraag je gewoon even of diegene wil dat je blijft of dat je iets kunt doen. Troost je iemand in de hoop dat die zo snel mogelijk stopt met huilen omdat je er zelf ongemakkelijk van wordt of omdat je denkt dat dit beter is, dan kun je het meestal beter niet doen.

Tot slot

Emoties en gevoelens gebruik ik door elkaar. Er is in sommige definities een klein verschil maar dat is niet zo nuttig hier. Wat ik hier nu niet bedoel met gevoelens (of emoties) zijn lichamelijke signalen als honger, warm, buikpijn, strakke schouders. En ook niet een mening of indruk als ‘ik voel dat dit een goede kans is’.

Wil je meer lezen?

Op Facebook kun je Sagitta Peters Loopbaan en burn-out coaching volgen om op de hoogte te blijven van blogs met inzichten, tips en ervaringsverhalen. Natuurlijk vind ik het ook leuk als je me volgt op LinkedIn!

Kom je er alleen niet uit?

Heb je last van steeds terugkerende heftige emoties, stressklachten of een burn-out, of heb je een specifieke vraag over jouw persoonlijke ontwikkeling of loopbaan? Ben je benieuwd hoe ik je hierbij kan helpen? Neem dan contact op om een kennismakingsgesprek te plannen. Zo’n gesprek is vrijblijvend en kosteloos en geeft je een idee hoe we met jouw vraag of doel aan de slag kunnen gaan. Je kunt daarna beslissen of je hiermee verder wilt.

Foto: Tom Pumford via Unsplash

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *